<< Πρέπει να διαβάσεις. Πρέπει να γράψεις καλά στις εξετάσεις. Πρέπει να «βγάλεις» καλό βαθμό στο σχολείο. Πρέπει να περάσεις στο πανεπιστήμιο . Πρέπει να πάρεις ένα πτυχίο .>>

Πέντε  προτάσεις (χωρίς να είναι και οι μοναδικές)  που ως επί το πλείστον αναφέρονται επιτακτικά σε μονολόγους μεταξύ γονέων και παιδιών-μαθητών, θεμελιώνοντας ως άλλο αξίωμα της Ευκλείδειας γεωμετρίας το οικοδόμημα της (εκ)παίδευσης. Με τη βασική διαφορά ότι , δεν αποτελούν αξιώματα!

Μια απλή λέξη αρκεί για να καταρρίψει την αυθεντία των προτάσεων ως  a priori και a posteriori αρχών, ήτοι έμφυτων αρχών που προηγούνται της εμπειρίας ή του αποτελέσματος αυτής αντίστοιχα. Η λέξη είναι: ΓΙΑΤΙ; Γιατί να «πρέπει» να διαβάσω, γιατί να «πρέπει» να …γιατί το «πρέπει» να αποτελεί αναγκαιότητα στο  εκπαιδευτικό γίγνεσθαι;

Η θέση:

Από την προσχολική έως και την μετά- εφηβική ηλικία  ο ρόλος των γονέων, όσον αφορά στην εκπαίδευση των παιδιών, περιορίζεται σε ένα φαύλο και ατέρμονο κύκλο  επιβολής των άνω προτάσεων, σε όλο το φάσμα του μαθησιακού περιβάλλοντος του παιδιού-υποκειμένου και επηρεάζει καταλυτικά την ψυχολογική τους κατάσταση αρνητικά σε μεγάλο  βαθμό . Η διάπλαση της προσωπικότητας του παιδιού μέσω της οικογενειακής αγωγής του „πρέπει“, μια και το εκπαιδευτικό σύστημα το επιτάσσει, κατακρεουργεί την ελευθερία της βιωματικής μάθησης στον βωμό της απολυτότητας των αμέτρητων „πρέπει“.

Τα δεδομένα:

Έλλειψη προοπτικής και ανελπιστία μέσα από το αδιέξοδο του συνονθυλεύματος από αναίτια „πρέπει“ βαπτισμένα στον όνομα „Παιδεία“ και „Εκπαιδευτικό σύστημα“, που αντί να οδηγούν στην αυτονόμηση – μέσω της παιδείας – μιας ελεύθερης και συνειδητοποιημένης για τη ζωή προσωπικότητας την καταδικάζουν σε υπαρξιακό θάνατο. Η αυτοχειρία (2/7/2013, 16χρονος μαθητής Α΄ λυκείου πέφτει από τον 5ο όροφο…) όπως και η μητροκτονία (22/3/2013, μαθητής Γ΄ λυκείου μαχαίρωσε και προκάλεσε ακαριαίο θάνατο στην μητέρα του……. σε λίγες ώρες θα έδινε πανελλήνιες..) αποτελούν απλά το επισφράγισμα βίου, που ενώ διψά για οξυγόνο ζωής στην πιο γόνιμη ηλικία μάθησης (σχολική ηλικία), ασφυκτιά μπρος στην έλλειψη νοήματος ζωής, που είναι αγκυλωμένη μέσα στα στεγανά της οικογενειακής αγωγής ή καλύτερα χειραγώγησης και του εκπαιδευτικού συστήματος.

Οι ορισμοί:

Νόηση είναι η διαδικασία της σκέψης κατά την επεξεργασία πληροφοριών  που οδηγεί το άτομο στην απόκτηση γνώσης, αλλά και στην ανάπτυξη εννοιών. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει την αντίληψη, τη μάθηση, τη συσχέτιση/σύνδεση και την αιτιολόγηση (κάθε φαινόμενο έχει την αιτία του και κάθε αλλαγή σε αυτήν οφείλεται σε κάποια άλλη). Η νόηση κάνει τον άνθρωπο να ξεχωρίζει από τα ζώα και στηρίζεται σε δυο αρχές: Στην αρχή της ταυτότητας (είναι) και την αρχή της αιτιότητας.

(http://www.livepedia.gr/index.php)

Κατά τον Ν. Εξαρχόπουλο, η νόηση είναι η πνευματική λειτουργία με την οποία «συγκρίνουμε, αναλύουμε, συνδυάζουμε, συνθέτουμε, ορίζουμε και ταξινομούμε το περιεχόμενο της συνειδήσεώς μας». Η νόηση στηρίζεται μεν στον κύκλο των παραστάσεων του ατόμου, αλλά λειτουργεί βασικά με έννοιες, που παριστάνονται με λέξεις κι αποτελούν τα στοιχεία και τα μέσα λειτουργίας της. Με τις νοητικές λειτουργίες της συσχέτισης του υλικού βιωμάτων δημιουργούνται οι σκέψεις. Η νόηση και οι σκέψεις, ως «πλάσματα» νοητικά, λειτουργούν με τις έννοιες, τις κρίσεις και τους συλλογισμούς. Οι κρίσεις στηρίζονται στις έννοιες και οι συλλογισμοί στις κρίσεις.

Το ψυχολογικό μοντέλο της μονοτροπίας :

Φανταστείτε ένα διάδρομο κλειστό κυβικού σχήματος, ανηφορικό προς τη μια κατεύθυνση (εκπαιδευτικό σύστημα) στον οποίο υπάρχει στο τέλος της μίας έδρας του, μόνο μία πόρτα ή έξοδος (πτυχίο). Μέσα σε αυτόν ενυπάρχουν κάθε χωρομετρική στιγμή ανεξαρτήτως σημείου αναφοράς δύο υποκείμενα, έλλογα όντα που η διαπροσωπική τους σχέση ορίζεται πρωτίστως βιολογικά ( μητρότητα ή πατρότητα), δίχως όμως  να έχουν αληθινή διαπροσωπική σχέση ελευθερίας, με στόχο την ατομική τους αυτασφάλιση μέσω της χρησιμοθηρίας των άκριτων «πρέπει». Τα συναισθήματα  της στενό-χωρίας , του άγχους και της φυγής είναι μόνο μερικά από τα παράγωγα της μοναδικής ύπαρξης της μίας και μόνης (αδι)εξόδου από αυτό το χώρο, όπου δεν υπάρχουν παραστάσεις-ερεθίσματα-συνθέσεις παρά μόνο οι  ασφυκτικά επίπεδες  δυσδιάστατες επιφάνειες με συνεχώς επαναλαμβανόμενα γραμμικά μονότονα μοντέλα (εξετάσεις-βαθμοί-απουσία-παρουσία κλπ). Τα τελευταία στύβουν την προσωπικότητα με αυστηρά ασφυκτικές μεθόδους (πρέπει), προκαλώντας και επιβάλλοντας την υπαρξιακή της αφαίμαξη.

Σας παραθέτω και μία ρεαλιστική υπαρκτική εικόνα του μοντέλου:

Πρόγραμμα σπουδών νηπιαγωγείου (Παιδαγωγικό πλαίσιο 2013 σελ.25)  http://www.dipevath.gr

<<Οργανώνοντας τη μάθηση και τη διδασκαλία στο νηπιαγωγείο.

1.Παιχνίδι (αυθόρμητο- ελεύθερο και οργανωμένο).

2.Ρουτίνες (καθημερινές επαναλαμβανόμενες δράσεις).

3.Καταστάσεις από την καθημερινή ζωή ,ευκαιριακά ή επίκαιρα περιστατικά.

4.Διερευνήσεις (σχέδια εργασίας μικρές έρευνες, προβλήματα προς επίλυση).

5.Οργανωμένες δραστηριότητες  ή οργανωμένο πρόγραμμα δραστηριοτήτων. >>

Το αποτέλεσμα:

Αν αναλύσουμε  ως λογικά όντα την διπολική  ψυχολογική σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ του γονέα –παιδιού με βάση τους κανόνες του εκπαιδευτικού Ελληνικού συστήματος και των «Πρέπει» που αυτό επιτάσσει ακουσίως ή εκουσίως πρώτα στους γονείς και κατά επέκταση στους μαθητευόμενους, παρατηρούμε την παντελή έλλειψη ελευθερίας, κριτικής σκέψης, επιλογής και βούλησης στη διαπροσωπική τους σχέση ως προς το μέλλον . Δηλαδή μια Tabula Rasa* συνάρτηση μεταξύ των όντων . Η συνάρτηση αυτή αντί να οδηγεί μέσω της παιδείας στην εκμαίευση νοήματος ζωής συνθλίβει τον άνθρωπο και μάλιστα το παιδί-μαθητή στην προκρούστεια κλίνη των συστηματικά επιβεβλημένων „πρέπει“. Γεννιέται έτσι ένας μονόδρομος, μία κλειστή μονοτροπία στην εξελικτική πορεία του ατόμου-κηδεμόνα και κυρίως στη ψυχολογία του υποκειμένου-μαθητού καθοδηγούμενου από τον γονέα. Η νόηση πεθαίνει πριν ακόμη  γεννηθεί και στη θέση της ριζώνει, αναπτύσσεται και εξελίσσεται ένα άκρατος ορθολογισμός μια στείρα γνώση, μηχανικές πληροφορίες και ένα δυαδικό σύστημα σκέψης τύπου άλγεβρας BOOLE με πόρισμα το άσπρο –μαύρο και το μήδε-εν ή το ένα. Κυριαρχεί συνήθως το μαύρο στην ψυχή των παιδιών, μια και η παιδεία ως πορεία προς το φως της υπαρξιακής ελευθερίας κατάντησε σκότος ενός μυωπικού εκπαιδευτικού συστήματος, αγκυλωμένο ανεπιστρεπτί και καταδικασμένο στην αναπηρία της δικτατορίας των „πρέπει“.

Το «αναπάντητο» ερώτημα:

Γιατί να Πρέπει;

Aφήνω το παραπάνω ερώτημα ανοιχτό περιμένοντας τα σχόλια σας… Η κοινωνική μηχανική και η παραβολή του σπηλαίου του Πλάτωνα φαντάζουν ως συγκλίνουσες απαντήσεις σε κάποιο άλλο άρθρο ίσως… Μέχρι τότε ας θυμόμαστε ότι:  «Για όσους επιλέγουν τη σκέψη και τη γνώση, δεν υπάρχουν χαρούμενες ζωές.»   ( Friedrich Wilhelm Nietzsche)

*Tabula Rasa  είναι η λατινική έκφραση του όρου άγραφος πίνακας. Αναφέρεται στην επιστημολογική θεωρία που ορίζει πως ο άνθρωπος δεν γεννιέται με προϋπάρχουσες, έμφυτες γνώσεις, αλλά η γνώση του αποκτάται μέσω της εμπειρίας και αντίληψης του. «Δοκίμιο για την Ανθρώπινη Νόηση» (1690) του Άγγλου εμπειριστή Τζων Λοκ, ο ίδιος χρησιμοποίησε την αγγλική μορφή του όρου (blank state). Η λατινική του μορφή ως tabula rasa εμφανίστηκε στη Γαλλική μετάφραση του «Δοκιμίου» από τον Pierre Coste (1700).

Δημήτρης Μπαδέμης

ΠΗΓΗ: ΕΡΑΝΙΣΤΗΣ