Αναμφίβολα ο ευρωπαϊκός φεντεραλισμός αποτελεί την ιδεολογική βάση του εγχειρήματος της πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης. Ουσιαστικά έχει την αφετηρία του στις πρώτες δεκαετίες που ακολούθησαν τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Υποστηρίζει ότι η διεξοδική ανάλυση των πολιτικών τάσεων που επικράτησαν στην ευρωπαϊκή ιστορία μετά την λήξη του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ότι τα δυτικοευρωπαϊκά κράτη αρχικά και στην συνέχεια ολόκληρη η Ευρώπη κινείται στην κατεύθυνση της πολιτικής ενοποίησης.

Στο πεδίο της εφαρμοσμένης πολιτικής εστιάζει στην συγκρότηση πολιτικών θεσμών ομοσπονδιακού τύπου, στην θεσμική ολοκλήρωση και την θεσμική εμβάθυνση της Ευρώπης, με κύριο πρότυπο την ομοσπονδιακή οργάνωση των ΗΠΑ. Παράλληλα οι σύγχρονοι φεντεραλιστές θεωρούν πως απαραίτητες προϋποθέσεις για την ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι οι κοινές πολιτικές στοχεύσεις των κρατών μελών και μία θεμελιακή πολιτική συμφωνία για ένα ευρωπαϊκό σύνταγμα.

Προτείνουν ταυτόχρονα την συγκρότηση ενός συστήματος διακυβέρνησης με δύο βασικούς πυλώνες, την ομοσπονδία και τα κράτη. Αλλά και θεσμικές σχέσεις στο επίπεδο μιας θεσμικά ολοκληρωμένης φιλελεύθερης Δημοκρατίας που θα κάνει πραγματικότητα την εξισορρόπηση ανάμεσα στις εξουσίες των δύο πυλώνων. Εξίσου μεγάλη σημασία οι φεντεραλιστές αποδίδουν στον καθαρισμό μιας θεσμικά κατοχυρωμένης κοινής εξωτερικής πολιτικής και μιας παράλληλης επίσης ενιαία πολιτικής στους τομείς της ασφάλειας και της άμυνας.

Στις μέρες μας το αίτημα για ευρωπαϊκή ενοποίηση γίνεται ολοένα και ισχυρότερο και το ιδεώδες του ευρωπαϊκού φεντεραλισμού επίκαιρο όσο ποτέ άλλοτε όμως μετεξελίχθηκε θεαματικά και προσαρμόστηκες στις σημερινές ανάγκες της Ευρώπης καθώς το πιο θεαματικό πολιτικό και πολιτισμικό αποτέλεσμα της βαθιάς και πρωτόγνωρης για τα μεταπολεμικά δεδομένα οικονομικής κρίσης που τα τελευταία χρόνια μαστίζει την Ευρώπη, είναι η καθολική αποδοχή -ακόμα και από τους πλέον ευρωσκεπτικιστές- του αξιώματος πως κανένα ευρωπαϊκό κράτος από μόνο του δεν έχει την δυνατότητα να αντιμετωπίσει το διαφαινόμενο μέλλον. Κανένα ευρωπαϊκό κράτος από μόνο του δεν μπορεί να εγγυηθεί χρηματοπιστωτική σταθερότητα, ανάπτυξη, κοινωνική συνοχή, ασφάλεια και ευημερία.

Και το κυριότερο, κανένα ευρωπαϊκό κράτος λειτουργώντας αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο δεν μπορεί να κοιτάξει στα μάτια όχι μόνο κλασικές υπερδυνάμεις που κυριαρχούν εδώ και δεκαετίες στο διεθνές προσκήνιο όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, αλλά ακόμα και τις νέες αναδυόμενες δυνάμεις του τρίτου κόσμου. Νομοτελειακά λοιπόν -και για αποφύγουν το ορατό πλέον ενδεχόμενο να μετατραπούν οι ίδιες στον τρίτο κόσμο του 21ου αιώνα- οι ευρωπαϊκές χώρες είναι απαραίτητο να ενωθούν. Σταδιακά επανέρχεται στον διάλογο για το μέλλον της γηραιάς ηπείρου και μία ακόμα παλιά ιδέα που στις μέρες μας φαντάζει επίκαιρη όσο ποτέ άλλοτε, η ιδέα της Ευρώπης των Εθνών.

 

Βαγγέλης Αντωνιάδης