Το φαινόμενο

Στον αχανή χώρο του Διαδικτύου κανείς δεν μπορεί να πιστεύει πως ό,τι δημοσιεύεται και κυκλοφορεί, είναι και αξιόπιστο.  Κάθε χρήστης καθίσταται υπεύθυνος σχετικά με την διαφάνεια και την αξιοπιστία της κάθε ενέργειας και συναλλαγής που πραγματοποιεί.

Η ελευθερία και η αδυναμία του άμεσου εντοπισμού του δράστη, η επιτηδειότητα με την οποία καταστρώνονται και μεθοδεύονται οι διαδικτυακές απάτες καθιστούν τον κάθε χρήστη του Διαδικτύου δυνάμει θύμα μίας πλάνης.

Πώς λειτουργεί

Κύριο μέσο με το οποίο ξεκινά μία απάτη στο διαδίκτυο αποτελεί, κατά κανόνα ένα αποτελεσματικό «δόλωμα». Το «δόλωμα» ενδέχεται να είναι μία πληροφορία, μία αγορά, μία γνωριμία, ή μία υπόσχεση, η οποία ανταποκρίνεται στις επιθυμίες του χρήστη που πραγματοποιεί  τη συναλλαγή. Αυτοσκοπός μίας τέτοιας ενέργειας είναι η αποκόμιση αθέμιτου ή παράνομου κέρδους από την άλλη πλευρά, την πλευρά του δράστη.

Ως γενική αρχή, θα πρέπει να μην εμπιστευόμαστε την κάθε λογής πηγή που συναντάμε στο Διαδίκτυο. Είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε, εμείς και κυρίως οι ανήλικοι αγαπημένοι μας ότι το Διαδίκτυο είναι χώρος  όπου κάθε λογής άνθρωποι «αφήνουν» ό,τι επιθυμούν, στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς να έχει ελεγχθεί ως προς την καταλληλότητά του για το κοινό.

Οι συνηθέστερες μορφές διαδικτυακής απάτης-Οι οικονομικές

Για το έτος 2017, για πρώτη φορά από το σύνολο των καταγγελιών, το 48% αφορά οικονομικές απάτες. Αυτές κατηγοριοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες της Ελληνικής Αστυνομίας,  στις ακόλουθες:

  1. Χρεώσεις της πιστωτικής κάρτας πολιτών μέσω του διαδικτύου για αγορές οι οποίες δεν πραγματοποιήθηκαν από τους ίδιους. Ένας κακόβουλος χρήστης του Διαδικτύου «ιδρύει» ένα πλασματικό ηλεκτρονικό κατάστημα, σε μία ιστοσελίδα συγκεντρώνοντας στοιχεία και αριθμούς πιστωτικών καρτών των χρηστών. Συχνά στόχος είναι οι επιτήδειοι να αποκτήσουν φυσική πρόσβαση στα στοιχεία των πιστωτικών καρτών των πολιτών, τα οποία εν συνεχεία χρησιμοποιούν οι ίδιο σε ηλεκτρονικές αγορές που δεν απαιτούν τη φυσική παρουσία του πελάτη.
  2. Phishing /Spoofing (Διαβίβαση παραπλανητικών εντολών): Στην πλάνη αυτή, ο πολίτης λαμβάνει μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από πιστωτικό ίδρυμα στο οποίο ενδεχομένως διατηρεί λογαριασμό, και με το οποίο μήνυμα τού ζητείται να συμπληρώσει τα στοιχεία του, όπως είναι το ονοματεπώνυμο, αριθμός λογαριασμού τραπέζης και αριθμός πιστωτικής κάρτας, με πρόσχημα την ενημέρωση των αρχείων της τράπεζας. Το μήνυμα αυτό οδηγεί τον χρήστη μέσω υπερσυνδέσμου σε πλασματική ιστοσελίδα της τράπεζας, με αποτέλεσμα να χορηγήσει τα επίμαχα προσωπικά στοιχεία.
  3. Διακίνηση μηνυμάτων απατηλού περιεχομένου με στόχο την εξαπάτηση. Στην εν λόγω μορφή διαδικτυακής πλεκτάνης, η οποία χαρακτηρίζεται ως «Ισπανικό Λόττο», αποστέλλονται μαζικά μηνύματα ηλεκτρονικής αλληλογραφίας σε τυχαίους χρήστες του διαδικτύου, ενημερώνοντάς τους ότι έχουν κερδίσει μεγάλο χρηματικό ποσό σε ηλεκτρονική κλήρωση. Προκειμένου να καταστούν πιστευτοί, οι δημιουργοί των εν λόγω μηνυμάτων σφετερίζονται ονόματα μεγάλων και γνωστών εταιριών (Microsoft, Yahoo) συνοδεύοντας τα μηνύματα με πλαστά πιστοποιητικά όσον αφορά την ψευδεπίγραφη ηλεκτρονική κλήρωση. Η απάτη εδώ έγκειται στο ότι ζητούν από τους υποτιθέμενους νικητές την προπληρωμή κάποιων φόρων ή εξόδων εκταμίευσης χρημάτων, ποσό που συνήθως ανέρχεται στην τάξη των μερικών χιλιάδων ευρώ.
  4. Απάτες 419 ή Νιγηριανές απάτες. Στις περιπτώσεις αυτές αποστέλλονται μηνύματα σε τυχαία επιλεγμένους χρήστες του διαδικτύου, με τα οποία τούς πληροφορούν ότι κάποιος κάτοχος μεγάλης περιουσίας έχει αποβιώσει και είτε δεν υφίσταται κανείς κληρονόμος και έχει επιλεγεί ο συγκεκριμένος χρήστης για να κληρονομήσει την περιουσία, είτε καλείται να συμβάλει στην αποδέσμευση της περιουσίας για τη μεταφορά της σε λογαριασμό του εξωτερικού με την υπόσχεση να αποκτήσει κάποιο ποσοστό επί της περιουσίας αυτής.

Ένα σενάριο τέτοιου είδους δεν ανταποκρίνεται στην νομοθεσία κανενός κράτους, πόσω μάλλον όταν πρόκειται για διακρατικές συναλλαγές μεταξύ αγνώστων.  Στην ίδια κατηγορία, σε άλλη περίπτωση, άτομα με έδρα τη Νιγηρία αναζητούν τη βοήθεια επιχειρηματιών ή ελεύθερων επαγγελματιών για να μεταφέρουν τα κεφάλαιά τους, υποσχόμενοι υψηλά αμειβόμενη συνεργασία στο μέλλον. Τα κεφάλαια αυτά προέρχονται από εγκληματικές πράξεις: λαθρεμπόριο, απάτες, δωροδοκία. Για το σκοπό τους αυτό οι κακόβουλοι χρήστες του Διαδικτύου σφετερίζονται τίτλους επίσημων φορέων της χώρας τους, όπως είναι Υπουργεία, κεντρικές τράπεζες, η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίων Νιγηρίας, καθώς και τίτλους κυβερνητικών ή στρατιωτικών παραγόντων με υπαρκτά ή ψευδή ονόματα. Ενδέχεται επίσης να προφασίζονται σχέσεις και συνδέσμους με «διάσημα» ή εξέχοντα πρόσωπα. Η απάτη εδώ έγκειται στο γεγονός ότι οι αποστολείς των μηνυμάτων ζητούν από τους παραλήπτες να τούς γνωστοποιήσουν προσωπικά στοιχεία, στοιχεία τραπεζικού λογαριασμού και πιστωτικής κάρτας προκειμένου να επιτευχθεί η επικαλούμενη συνεργασία τους και να αποκομιστούν τα χρηματικά ποσά.

Η προστασία του χρήστη

Έτσι λοιπόν μπορεί κανείς λόγω απειρίας, πίεσης ή επιθυμίας, να εμπλακεί σε μία απάτη του Διαδικτύου.

Οι απάτες που αφορούν διαδικτυακές αγορές συνίστανται στο ότι, τις περισσότερες φορές οι καταγγέλλοντες δεν παρέλαβαν ποτές το προϊόν της παραγγελίας τους ή το προϊόν που παρέλαβαν δεν ανταποκρινόταν στο επιλεγμένο προϊόν, ενώ πολλά περιστατικά αφορούν την έλλειψη των όρων επιστροφής χρημάτων ή αλλαγής των προϊόντων.

  • Είναι σημαντικό το ηλεκτρονικό κατάστημα της επιλογής μας να είναι αξιόπιστο: προτού πραγματοποιήσετε οποιαδήποτε συναλλαγή βεβαιωθείτε σχετικά με τα κριτήρια αξιοπιστίας του καταστήματος.
  • Αναζητήστε το πρωτόκολλο SSL: μεταξύ άλλων, αυτό αναγνωρίζεται από το URL που ξεκινά με “https” και όχι απλώς “http”.
  • Επίσης βεβαιωθείτε ότι υπάρχει το σύμβολο του κλειδωμένου λουκέτου στο παράθυρο του προγράμματος περιήγησης ως απόδειξη αξιοπιστίας του ηλεκτρονικού καταστήματος.
  • Κρίνεται σημαντικό να ελέγχονται οι βασικές πληροφορίες που παρέχονται για το ηλεκτρονικό κατάστημα. Στο κάτω μέρος της ιστοσελίδας ενός αξιόπιστου ηλεκτρονικού καταστήματος υπάρχει μία κατηγορία με τον τίτλο «Σχετικά με εμάς» ή « Η Πολιτική μας», ή ό,τι αναφέρεται στην αναγνώριση του καταστήματος και τη νομική του φύση.
  • Ένα ακόμη σημάδι αξιοπιστίας είναι η ύπαρξη στοιχείων επικοινωνίας με το ηλεκτρονικό κατάστημα. Συνίσταται μάλιστα η τηλεφωνική επικοινωνία με τους υπευθύνους πίσω από αυτό, καθώς ενδέχεται να αναγράφονται στοιχεία επικοινωνίας, αλλά η επικοινωνία να παραμένει αδύνατη.
  • Προσοχή στις υπερευκαιρίες. Οι δραματικά χαμηλές τιμές, οι εντυπωσιακές αποκλίσεις από την αρχική τιμή προϊόντων πρέπει να λειτουργούν προειδοποιητικά. Συχνά τα σχόλια και οι κριτικές των πελατών μπορούν να μας καθοδηγήσουν κατάλληλα.
  • Είναι σημαντικό να ελέγχουμε αν στην ιστοσελίδα υπάρχουν πολλά ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη. Πολλές ιστοσελίδες πλασματικών καταστημάτων είναι προϊόντα ατυχούς μετάφρασης. Ας έχουμε υπόψη μας ότι το επαγγελματικό και αξιόπιστο εμπόριο δεν επαφίεται σε χαμηλής ποιότητας διαφήμιση.

  • Ακόμη και στις συναλλαγές μέσω διαδικτύου, είναι σημαντικό να εμπιστευόμαστε το ένστικτό μας. Πρέπει να είμαστε υποψιασμένοι όταν ζητούνται προσωπικές πληροφορίες που είναι περισσότερες από τις λογικά αναγκαίες. Τέλος, οι πιο ασφαλείς μέθοδοι συναλλαγής είναι η αντικαταβολή, οι αγορές μέσω PayPal θεωρούνται επίσης εξασφαλισμένες, ενώ έπεται σε ασφάλεια η πληρωμή με πιστωτική κάρτα, γιατί αν κάτι συμβεί, είναι ευκολότερο να διεκδικήσει κανείς χρήματα από την τράπεζα παρά από την χρεωστική κάρτα.
  • Διακόψτε την επικοινωνία σας με «στρατιώτες» που ζητούν χρήματα. Συχνά, έχουν κλέψει και χρησιμοποιούν φωτογραφίες ανθρώπων που υπηρετούν στον στρατό και ζητούν χρήματα για θέματα «επείγοντα» όπως είναι μεταφορά ή ιατρικά έξοδα.
  • Κάθε υπολογιστής, κινητό τηλέφωνο και tablet έχει μία ορισμένη διεύθυνση IP, η οποία δείχνει από πού προέρχεται το μήνυμα. Κάθε μήνυμα φέρει την δική του IP, την οποία μπορείτε να βρείτε και να αντλήσετε πληροφορίες.
  • Αν η επικοινωνία γίνεται μέσω κοινωνικού δικτύου, ζητήστε να γίνει video κλήση, καθώς είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος εντοπισμού ενός απατεώνα.
  • Ελέγξτε τις φωτογραφίες του χρησιμοποιώντας το Google Image Search για να δείτε να εμφανίζονται κάπου αλλού.
  • Άλλες μορφές εξαπάτησης συνιστούν η αντιποίηση στοιχείων ταυτότητας, ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η διακίνηση υλικού παιδικής πορνογραφίας, η σεξουαλική παρενόχληση ανηλίκων, οι αγγελίες εργασίας που υπόσχονται δυσανάλογα υψηλές αμοιβές ή περιέχουν ασαφή περιγραφή του τύπου εργασίας.

Όλες οι παραπάνω είναι σοβαρές και δυνατές να βλάψουν την προσωπικότητα και την περιουσία του ατόμου. Εάν αισθάνεστε ότι κάτι δεν  πηγαίνει καλά με τις συνδιαλλαγές ή τις επαφές σας στο διαδίκτυο, αυτό είναι ένα ισχυρό σημάδι που οφείλετε ν’ αφουγκραστείτε.

ΠΗΓΗ: flowmagazine.gr