Σάββατο του Λαζάρου: Γιατί φτιάχνουμε «λαζαράκια

Γιατί το Σάββατο του Λαζάρου ονομάζεται σε κάποιες περιοχές «πρώτη λαμπρή»

Σάββατο του Λαζάρου σήμερα (27.4) και στους φούρνους – ειδικά της περιφέρειας – οι πολίτες ζητούν τα «λαζαράκια». Τι συμβολίζουν και γιατί τα τρώμε σήμερα;

Σάββατο του Λαζάρου: Γιατί φτιάχνουμε «λαζαράκια»

Τα «Λαζαράκια» ή «Λαζάρηδες» ή «Λαζαρούδια» είναι μικρά νηστίσιμα ψωμάκια, τα οποία πρόσφεραν οι νοικοκυρές το Λαζαροσάββατο (το Σάββατο του Λαζάρου) στα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα. Το έθιμο αναβίωσε στο Σιδηρόκαστρο Σερρών, όπου τα παιδιά του κέντρου δημιουργικής απασχόλησης ζύμωσαν και έπλασαν τα δικά τους «Λαζαράκια» μαζί τους εθελοντές ενορίτες της Αγίας Παρασκευής που τους βοήθησαν. Σήμερα, ο ιερέας θα τα μοιράσει μαζί με το αντίδωρο στο τέλος της Θείας Λειτουργίας.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο π. Παύλος Παπαδόπουλος υπογραμμίζει πως είναι σημαντικό για τους μεγαλύτερους να μεταδίδουν στους νεότερους τις παραδόσεις, τα ήθη και τα έθιμα που με τόση ευλάβεια κράτησαν ζωντανά οι προγονοί μας, για να τιμήσουν τη μεγαλύτερη γιορτή της χριστιανοσύνης, το Πάσχα. «Είναι ιδιαίτερη χαρά», συνεχίζει, «που για μια ακόμη χρονιά τα παιδιά από το κέντρο δημιουργικής απασχόλησης της ενορίας μας μοιράστηκαν μαζί μας τη διατήρηση αυτού του πολύ όμορφου εθίμου. Οι παλαιότεροι θεωρούσαν το Σάββατο του Λαζάρου ως την ημέρα νίκης της ζωής επί του θανάτου και το αποκαλούσαν η “πρώτη Λαμπρή”, αφού η εκ νεκρών έγερση του Λαζάρου θεωρείτο πρoοικονομία της Ανάστασης του Χριστού. Στα ψωμάκια έδιναν το σχήμα ανθρώπου με τα χέρια σταυρωμένα όπως ακριβώς παριστάνεται ο Λάζαρος στις εικόνες».

Το Σάββατο του Λαζάρου και η Κυριακή των Βαΐων

Οι προετοιμασίες για το Σάββατο του Λαζάρου και την Κυριακή των Βαΐων στον γραφικό ιερό ναό της Αγίας Παρασκευή, στην ανατολική είσοδο του Σιδηροκάστρου, ξεκίνησαν μέρες πριν. Σήμερα το μεσημέρι, μετά την απόλυση της Θείας Λειτουργίας, ο ναός θα στολιστεί με δαφνόφυλλα και φοινικόδεντρα για τη λαμπρή ημέρα της Κυριακής των Βαΐων. Ωστόσο, στο συγκεκριμένο ναό, οι πιστοί στο τέλος της Θείας Λειτουργίας δεν λαμβάνουν βάγια από φύλλα δάφνης, αλλά πανέμορφα δημιουργήματα με διάφορους συμβολισμούς, φτιαγμένα από φύλλα φοίνικα που προέρχονται από το πανέμορφο νησί της Κω.

Όπως εξηγεί ο π. Παύλος, «στην Κω καθιερώθηκε μια μακρά παράδοση να πλέκουν οι πιστοί από τα φοινικόφυλλα περίτεχνους σταυρούς και άλλα χειροτεχνήματα με διάφορους συμβολισμούς τα οποία μοιράζονται στους πιστούς την Κυριακή των Βαΐων. Χάρη στους ιδιαίτερους δεσμούς που έχουμε αναπτύξει τα τελευταία χρόνια με το πανέμορφο αυτό νησί των Δωδεκανήσων, μας δίνεται η ευκαιρία να θαυμάσουμε κι εμείς εδώ πάνω αυτά τα περίτεχνα δημιουργήματα, να μοιράσουμε στους πιστούς μας λαμβάνοντας όλοι ταυτόχρονα την ευλογία του Κυρίου».

«Μην ξεχνάμε», συνεχίζει ο εφημέριος του ιερού ναού της Αγίας Παρασκευής, «πως και αυτό το έθιμο έχει ένα σημαντικό συμβολισμό καθώς αναπαριστά την υποδοχή του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, όπου Τον είχαν υποδεχτεί “μετά βαΐων και κλάδων”. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, φεύγοντας ο κάθε πιστός, μαζί με το αντίδωρο, παίρνει κι από ένα σταυρό και φτάνοντας στο σπίτι τον τοποθετεί στο εικονοστάσι. Επίσης, εκείνη την ημέρα ακούγεται και η φράση: “Των Βαγιώ – Βαγιώ, τρώνε ψάρι και κολιό, και την άλλη Κυριακή τρώνε το ψητό αρνί”, γιατί ως γνωστόν την Κυριακή των Βαΐων γίνεται κατάλυση ιχθύος, είναι δηλαδή ημέρα ψαροφαγίας».

Συνταγή για τα λαζαράκια

Σε παλαιότερο άρθρο της Εύας Παρακεντάκη στην ATHENS VOICE διαβάζουμε μία από τις πιο ωραίες συνταγές για «λαζαράκια». Στα λαζαράκια μας, δίνουμε το σχήμα ανθρώπου με τα χέρια σταυρωμένα όπως ακριβώς βλέπουμε τον Λάζαρο στις εικόνες. Σύμφωνα με την παράδοση, όσα παιδιά έχει η κάθε οικογένεια τόσους «λαζάρους» φτιάχνει και στη θέση των ματιών βάζουμε δυο γαρίφαλα. Στόμα δεν έχει, γιατί ο Λάζαρος μετά την ανάσταση του δεν ξαναμίλησε ποτέ.

Υλικά για 6 μεγάλα ή 12 μικρά Λαζαράκια:

  • 150 ml ηλιέλαιο
  • 150 ml ελαιόλαδο
  • 300 ml κανελόζουμο
  • 200 ml  φυσικό χυμό πορτοκάλι
  • 100 ml κόκκινο κρασί
  • 220 γρ. ζάχαρη
  • 1 κ.γ κανέλα
  • ½ κ.γ. γαρύφαλλο
  • Ξύσμα από ένα πορτοκάλι
  • 1 σφηνάκι ρακί
  • 2 φακελάκια ξερή μαγιά (16 γρ)
  • 1 κ.γ. μαχλέπι
  • ¼ κ.γ. μαστίχα
  • ¼ κ.γ αλάτι
  • 1 ½  κιλό περίπου αλεύρι για τσουρέκι
  •  Ολόκληρα γαρύφαλλα
  • Σταφίδες και καρύδια
  • Μέλι

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

  1. Σε ένα μπρίκι βράζουμε 2-3 ξυλαράκια κανέλας με 300 ml νερό για 5 λεπτά. Κατεβάζουμε από τη φωτιά και το αφήνουμε να γίνει χλιαρό. Τόσο όσο να αντέχει το δάχτυλό μας μέσα στο νερό.
  2. Το αδειάζουμε σε μία λεκάνη και βάζουμε τη μαγιά 3-4 κ.σ. και αλεύρι από το αλεύρι που έχουμε στα υλικά μας, μέχρι να κάνουμε ένα πηχτό χυλό. Σκεπάζουμε και αφήνουμε σε ζεστό μέρος να ενεργοποιηθεί η μαγιά.
  3. Στον κάδο του μίξερ βάζουμε όλα τα υγρά στοιχεία, τη ζάχαρη, τα μπαχαρικά, το αλάτι και ανακατεύουμε.
  4.  Στη συνέχεια προσθέτουμε το μείγμα της μαγιάς και σιγά-σιγά το αλεύρι. Δουλεύουμε με τον γάντζο μέχρι να ξεκολλάει από τα τοιχώματα του μπολ όπως το τσουρέκι.
  5. Το σκεπάζουμε για 1 ώρα περίπου να διπλασιαστεί.
  6. Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 160°C και στρώνουμε λαδόκολλα στα ταψιά μας.
  7. Χωρίζουμε το ζυμάρι και πλάθουμε μακρόστενα ψωμάκια που τα γεμίζουμε με καρύδια και σταφίδες.
  8. Κόβουμε ένα μικρό κομμάτι ζυμάρι και το τυλίγουμε χιαστή. Καρφώνουμε ματάκια από γαρύφαλλα και αφήνουμε 15 λεπτά στην άκρη να ξεκουραστούν.
  9. Φουρνίζουμε ένα-ένα το ταψάκι για 40 λεπτά τα μεγάλα και μισή ώρα περίπου τα μικρά.
  10. Όταν τα βγάλουμε διαλύουμε λίγο μέλι με ελάχιστο νερό και αλείφουμε τα λαζαράκια μας να γυαλίσουν.

ΠΗΓΗ:athensvoice.gr